Frank&Robbert Robbert&Frank werkten met ons samen aan diverse kunstintegraties voor het Arcade-project in Gistel, België. Dit woonproject biedt zorg en onderdak aan meer dan 40 jongeren.
R&F creëerden visuele kunst door speciale tegels, een buitenruimte met een betonnen tafel/zonnewijzer, een vuurplaats en een muurschildering te integreren.
Onder begeleiding van kunstbemiddelaar Pierre Muylle hebben kunstenaars Robbert&Frank, Frank&Robbert kennis gemaakt met het werken en leven binnen Arcade. Uit die gesprekken met opvoeders en kinderen bleek dat het gezin als opvoedingsomgeving ook voorziet in ritme, eigen gewoontes, geuren en rituelen die even sterk de herinneringen en persoonlijkheid vormen als de opvoeding zelf. Het gemis van zo’n herkenbare voorspelbaarheid bij de kinderen die niet thuis opgroeien moet op de ene of de andere manier worden opgevangen.
Dat heeft R&F ertoe geleid om een collectie oervormen en symbolen te verzamelen waarvoor ze zich lieten inspireren door antieke beschavingen van Azië tot Zuid-Amerika. Uit dat alfabet aan vormen hebben de kinderen van Arcade keuzes gemaakt en die geargumenteerd. De kunstenaars zijn met die selectie verder aan de slag gegaan.
In de gangen van de verschillende leefgroepen zijn tegels geïntegreerd waarin zo’n symbolen gegraveerd zijn. In de intimiteit van de leefgroep herkennen de kinderen de symbolen die ze buiten ook zullen kunnen opzoeken en die worden geactiveerd op bepaalde momenten die het jaar in Arcade ritmeren.
De “worstenbak” is zo’n moment waarop het jaar wordt neergelegd. Het ritme van het schooljaar sluiten we af en de grote vakantie lonkt. In de buiteninrichting van het domein hebben R&F samen met de architecten een plek ontworpen die het hele jaar door kan dienen voor wat de kinderen er zelf willen in zoeken maar die ook tijdens deze “worstenbak” op een andere manier geactiveerd wordt. De vuurplaats bestaat uit twee cirkelvormige taluds die elkaars spiegelbeeld zijn. In het centrum van de ene cirkel staat en ronde tafel in de andere een cirkelvormige vuurschaal. Beide objecten worden omzoomd met “mannetjes” in keramiek. Op de tafel vinden de kinderen de symbolen terug die ze in de gangen van de leefgroep kunnen zien. Rond de vuurplaats ligt het talud binnen in de cirkel en kunnen de jongeren liggen of zitten rond de schaal terwijl de buitenkant een vlak is waar R&F in hun gekende stijl een aanzet geven voor de gebruiksaanwijzingen voor die plek. Het oorspronkelijke scenario voorziet in het afdrukken of stempelen van de symbolen op de tafel op een stukje klei waardoor je een amulet kan maken. Dat droogt in de zon om daarna in de vuurplaats gebakken te worden. Een zonnewijzer die speciaal daarvoor op de tafel wordt gemonteerd geeft de baktijd aan en ritmeert het hele gebeuren. Maar net zo goed dienen de vingers van de opgestoken handen van de mannetjes rond de vuurschaal om de spiesen te ondersteunen waarmee de kinderen worsten bakken of marshmallows laten smelten tijdens het feestelijke gebeuren.
Buiten die dag is die plek een uitnodiging voor de verbeelding. Maar het kan net zo goed een plek zijn waar je je even afzondert of met je vrienden afspreekt om op de tafel te dansen. Je kan er op de muur tekenen met resten houtskool maar net zo goed van de helling rollen of van het muurtje af springen. De plek is ontworpen als “space of opportunity”, een ruimte voor kansen.
Het beeld die door de architecten als cover werd gebruikt om de geest te verbeelden waarmee ze de leefgroepen hebben ontworpen is dat van Mowgli die op een tak, in de schoot van Bageera veiligheid en rust opzoekt. Diezelfde geest van rust maar evengoed uitdaging en zelfs gevaar, de basishouding die de kinderen serieus neemt als individu die gedwongen samen woont, werd door de kunstenaars trouw overgenomen en omgezet in hun kunstopdracht voor Arcade. De verschillende aspecten van hun kunstwerk grijpen in in het leven van de kinderen zonder zich noodzakelijk op te dringen.
LAUREAAT PRIJS WIVINA DEMEESTER
Kunstenaar
Robbert & Frank
Frank & Robbert
Project
Arcade vzw, Gistel
Kunstbemiddeling
Pierre Muylle
Titel werk
Mandorla
Jaar
2025
Het kunstintegratieproject ‘Mandorla’ werd in 2025 bekroond met de prestigieuze Prijs Wivina Demeester voor Kunst in Opdracht. De prijs bekroont tweejaarlijks vier uitmuntende projecten waarin kunst en architectuur elkaar versterken en de publieke ruimte verrijken. De prijs is niet enkel een bekroning van het eindresultaat, maar vooral van de weg ernaartoe. De Prijs Wivina Demeester wordt uitgereikt door het Team Vlaams Bouwmeester en het Platform Kunst in Opdracht van het Departement Cultuur, Jeugd en Media.
De jury loofde het project: “Dit project bleef bij en zinderde nog lang na. Het was een bijzonder mooi en langdurig traject dat resulteerde in een ontmoetingsplaats die actief wordt gebruikt. Het betrekken van de kinderen, en vooral het hoorbaar maken van stemmen die vaak nauwelijks meetellen wanneer het over zelfbeschikking gaat, is een mooi en betekenisvol gebaar. Via het kunstproject kregen die stemmen letterlijk een plek en zichtbaarheid op de site. De jury heeft veel lof voor de opdrachtgever Arcade vzw die erin slaagde iedereen mee aan boord wist te nemen voor de realisatie van dit kunstintegratieproject.”
Tine Maes, algemeen directeur van Arcade vzw, reageert trots op de bekroning: “Kunstintegratie gaat voor ons over meer dan een object plaatsen in de publieke ruimte. Het gaat over samen bouwen aan betekenisvolle plekken waar mensen zich herkennen en met elkaar in dialoog gaan. Deze prijs is een mooie erkenning voor de passie en betrokkenheid die dit kunstproject tot stand heeft gebracht.”
Om de samenwerking en het nieuwe jaar 2025 te vieren, vroegen wij aan Frank en Robbert om een uniek kunstwerk te maken vol positieve intenties voor het nieuwe jaar. Dit kunstwerk werd onze nieuwjaarskaart.
R&F ontwierpen een betoverende houten inlegpuzzel met de silhouetten van onze drie vennoten, die wijsheid en reflectie uitstralen en het verleden, heden en de toekomst belichamen. Dit is geïnspireerd door de god Janus, de naamgever van januari.
Rondom de hoofden staan architectentools afgebeeld - een meetlat, hamer en passer - die staan voor de fundamenten van creatie. Symbolen van vergeten talen geven het werk mysterie en verbinden het met de Arcade-tegels.
De puzzel is een rechtopstaand driedimensionaal kunstwerk dat samenwerking stimuleert. Met een dualistisch ontwerp, waarin constructie en vernietiging samenkomen, nodigt het kijkers uit om geschiedenis te gebruiken als een bron voor vernieuwing.
Deze puzzel is een reflectie op de cyclische aard van menselijke inspanningen en slaat een brug tussen oud en nieuw, met uitnodigingen tot reflectie, leren en creëren.
